Czarcikęs łąkowy

Czarcikęs łąkowy
Systematyka wg Reveala
Domena jądrowce
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Nadgromada nasienne
Gromada okrytonasienne
Klasa Rosopsida
Rząd szczeciowce
Rodzina szczeciowate
Rodzaj czarcikęs
Gatunek czarcikęs łąkowy
Nazwa systematyczna
Succisa pratensis Moench
Galeria zdjęć i grafik

Czarcikęs łąkowy (Succisa pratensis) – gatunek byliny należący do rodziny szczeciowatych (Dipsacaceae). W Polsce jest średnio pospolity.

Spis treści

[edytuj] Systematyka

Pozycja rodzaju w systemie Reveala 

Gromada okrytonasienne, podgromada Magnoliophytina, klasa Rosopsida, podklasa dereniowe, nadrząd Dipsacanae, rząd szczeciowce, rodzina szczeciowate, rodzaj czarcikęs Moench.[1]. Jest jedynym przedstawicielem tego rodzaju, posiada liczne synonimy[2].

[edytuj] Charakterystyka

Łodyga
Wzniesiona, rozgałęziająca się, o wysokości 15-50 (80) cm. Dołem jest nagą, górą przylegająco owłosiona. Pod ziemią roślina posiada krótkie, ucięte kłącze.
Liście
Ulistnienie nakrzyżległe. Liście eliptyczne lub jajowatolancetowate, dość grube, całobrzegie lub słabo piłkowane. Dolne mają nasadę zwżającą się w ogonek, górne są siedzące.
Kwiaty
Kwiatostan typu koszyczek, z początku półkulisty, potem bardziej płaski, 2-3 cm średnicy. Korona kwiatu niebieskofioletowa. Przysadki w postaci wąskolancetowatych plewinek. Kielich kwiatów złożony z 5 długich ości. Prócz niego występuje miseczkowaty, czterokanciasty kieliszek o 4 jajowatych ząbkach. Korona o długości 4-7 mm jest owłosiona. Kwiaty środkowe tej samej wielkości, co brzeżne. Wewnątrz kwiatów dwukrotny słupek i 4 pręciki. Roślina miododajna, o przedprątnych kwiatach, kwitnie od lipca do września [3] .
Owoce
Czterokanciaste, silnie owłosione orzeszki o długości ok. 5 mm.
Biotop, wymagania
Wilgotne łąki, torfowiska, obrzeża lasów, górskie łąki. Występuje na słabo kwaśnych i wilgotnych glebach. Hemikryptofit. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla All. Molinion caeruleae i Ass. Junco-Molinietum (opt.). [4]

[edytuj] Ciekawostki

  • Roślina nosi w zielarstwie i farmacji tradycyjną średniowiecznołacińską nazwę morsus diaboli, dosłownie ukąszenie diabła. Nazwa ta wywodzi się z ludowego podania: „Diabeł zazdrośnie chciał pozbawić ludzi czarcikęsu, będącego lekiem przeciwko zarazie, dlatego podgryzł jego korzenie. Bóg jednak sprawił, że mimo to czarcikęs może rosnąć dalej.” Stąd nazwy rodzajowe o identycznym znaczeniu w kilku językach nowożytnych: polska czarcikęs, francuska mors du diable, angielska devil's bit, duńska djævlebid, włoska morso del diavolo, czeska čertkus, niemieckie: Teufeslabbiß oraz podobne Abbißskabiose (złożenie Abbiß — ugryzienie i Skabiose — roślina z dzisiejszego rodzaju driakiew Scabiosa L. lub podobna).
  • Kłącze Rhizoma Succisae zawiera alkaloidy, saponiny, kwas kawowy i garbniki. Dawniej było wykorzystywane w lecznictwie.

Przypisy

  1. ↑ Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju driakiew wg Reveala
  2. ↑ Synonimy nazw gatunków. [dostęp 2007-12-03].
  3. ↑ Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973. 
  4. ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4. 

[edytuj] Bibliografia

  1. Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.